Aralık-2008

İSTANBUL  ÇEVRE  DEMİRYOLU  HATTI  PROJE  ÖNERİSİ
HAKKINDA  DEĞERLENDİRME

      Vecdi Diker Çalışma Grubu
www.vecdidiker.org

ÖZET :

Ülkemizde toplu taşımaya yönelik raylı sistem projeleri hızla yayılmaktadır. 250-300 km. hız yapan trenlerin devreye girmesi ile büyük şehirler arasındaki ulaşım süreleri de 2-3 saat gibi çok düşük zaman dilimlerine inecektir.

Gelişmiş batı ve Uzakdoğu ülkelerinde her raylı sistemin kendine ait hattı bulunmaktadır.
Halkalı ile Gebze arasına yapılmakta olan Marmaray Metrosu ve Demiryolu Hattının önemli bir bölümü İstanbul Metrosu ulaşımında kullanılacaktır.

Demiryolu hattının ve Marmaray Metrosu Deniz Geçişi bölümünün farklı raylı sistemler tarafından kullanılmak istenmesi; ulaşımı olumsuz etkileyeceği gibi kaza riskini de arttırmaktadır.

Ankara’dan Gebzeye gelecek olan Hızlı Tren yolcularının, Avrupa yakasına geçmesi ile ilgili problemlerin, artan sefer sayıları(Metro ve Hızlı Tren) ile artacağı bir gerçektir.

Gebze ile Çatalca arasının, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nün güneyinden ve Boğazın altından geçecek bir demiryolu ile bağlanması mümkündür. Toplam uzunluğu 115 km. olan bu güzergahta, 6-7 istasyon önerilmektedir. Önerilen bu istasyonlar İstanbul Metrosu ile irtibatlandırılarak, kent içine ulaşımların çok kısa sürede olmasına olanak vermektedir.

İstanbul Çevre Demiryolu Hattı olması önerilen bu güzergahın yapılması halinde, halihazır Marmaray Metrosu ile 2 saat olacak olan, Gebze-Çatalca arası, 45 dk’ya inecektir.

İstanbul Çevre Demiryolu Hattında önerilen en önemli konulardan birisi de; 15 km. uzunluğunda olması önerilen İstanbul Boğazı geçişinin deniz altından olması ve geçişin başlangıç ve bitim noktaları olan; Ümraniye İle Hasdal’a, Haydarpaşa ve Sirkeci Garlarının yerini alacak olan Doğu ve Batı Garlarının yapılması önerisidir.

Önerilen Doğu ve Batı Garları, yine Vecdi Diker Grubunca önerilen İstanbul Ring Metrosu ile irtibat sağlayarak, ulaşımda kolaylıklar sağlayan Merkezler olma potansiyeline sahip olmasıdır.

İstanbul’daki Sanayi Bölgelerinin, Marmara Denizi’nin 15-20 km. içerisinde olduğu göz önüne alındığında, İstanbul Çevre Demiryolu Hattının bu sanayi bölgelerinin içinden geçiyor olması ile yük ve yolcu taşımacılığının Karayolundan, Demiryoluna kaydırılması için de büyük önem taşımaktadır.

SUNUŞ:

Ülkemizdeki toplu ulaşıma yönelik raylı sistem projeleri hızla yayılmaktadır. Bu hızlı yaygınlaşma ile birlikte geçmişte planlanan demiryolu ve metro hatları yetersiz kalmakta veya yeni ulaşım ihtiyaçları doğmaktadır. Bu ulaşım ihtiyacının doğacağı yerlerden birisi de, İstanbul ulaşımı için gerekli olan  “ İstanbul Çevre Demiryolu Hattı “ dır.

Bilindiği gibi, Marmaray Metrosu ve Demiryolu Hattı, Gebze ile Halkalı arasındaki mevcut koridoru kullanmaktadır. Üç hattan oluşacak raylı sistemin iki hattı metro için, bir hattı da demiryolu için yapılmaktadır. İstanbul Boğaz geçişi ise iki hattan oluşmakta olup, metro ve demiryolu sistemleri, aynı hatları kullanmak zorunda kalacaktır. Boğazdaki yoğun metro geçişlerinin demiryolu geçişlerini engelleyeceği bir gerçektir. Ayrıca; hızlı tren, metro ve ağır yük trenlerinin aynı güzergahı ve hattı kullanması son derece tehlikelidir. Bir başka sorun ise Gebze ile Halkalı arasında yapılmakta olan Marmaray Hattında demiryolu için sadece bir hattın ayrılmış olmasıdır. Bu tek hattı, yük trenlerinin ve hızlı trenlerin kullanmasının işletme problemleri yaratacağı bir gerçektir.

Marmaray raylı sisteminde, İstanbul boğaz geçişleri sabah saat 06 ile gece 24.00 arası metro geçişleri için ayrılmış olup, gece 24.00 ten sonra da, yolcu ve yük trenleri geçişi ve hat bakımı için ayrılmıştır. Ayrıca, metro seferlerinin seyrekleştiği saatlerde de hızlı tren ve yük trenlerinin kullanılması planlanmaktadır. İşte asıl problem de burada başlamaktadır. Demiryolu işletmesi ile ilgili uzmanlar, böyle bir işletme sisteminin son derece tehlikeli ve neredeyse imkansız olduğunu ifade etmektedirler.

Bu nedenledir ki, Gebze ile Çatalca arasında sadece yolcu, yük ve hızlı tren sistemlerinin kullanacağı yeni bir demiryolu hattının yapılması bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkmaktadır. Toplam uzunluğu 115 km olacak İstanbul Çevre Demiryolu Hattının, yapılacak planlamaya göre, gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

İstanbul Çevre Demiryolu Hattından , Hızlı tren, Ekspres tren ve yük trenleri geçebilecektir. Güzergahın başlangıç noktası, İzmit Körfez Köprüsünün Gebze tarafı olup, yeni yapılacak olan Kuzey Marmara Otoyolu güzergahını takip ederek, Gebze ve Kurtköy’deki sanayi bölgelerini ve Formula Pisti yakınlarından geçtikten sonra, Alemdağ üzerinden Ümraniye civarındaki Kazım Karabekir Mahallesi mevkiine ulaşmaktadır. Bu kesimin uzunluğu 50 km civarında olup, İstanbul metrosu ile entegre olacak 2-3 istasyon olması öngörülmektedir.

Bilindiği gibi büyük şehirlerin merkezlerinde demiryollarının ana garları bulunmaktadır. İstanbul’un ana garları, Anadolu Yakasında Haydarpaşa Garı, Avrupa Yakasında ise Sirkeci Garı’dır. İstanbul Çevre Demiryolu Projesinde, Ümraniye – Kazım Karabekir Mahallesi Bölgesine, Haydarpaşa Garının karşılığı olan “ Doğu Garı “ yapılarak, Anadolu yakasından başlayacak yolculukların başlangıç noktası olması önerilmektedir.

İstanbul Boğaz geçişinin, Kazım Karabekir Mahallesi ile Avrupa yakasındaki Hasdal Bölgesine kadar 14-15 km boyunda bir tünel ile geçilmesi önerilmektedir.

Hasdal Bölgesine, Sirkeci Garının karşılığı olan “ Batı Garı “ nın yapılarak, Avrupa yakasından başlayacak yolculukların başlangıç noktası olması önerilmektedir.

Doğu Garı ve Batı Garı’nın bulunduğu kesimden, İstanbul Ulaşım Mastır Planında, İstanbul Metrosunun kuzey ringi olacak olan Ring Metrosunun geçmesi önerilmektedir. Planlanan bu hattın demiryolu ile entegre edilmesi gerekmektedir. Yeni planlanan Doğu Garı ve Batı Garı aynı zamanda, İstanbul Çevre yollarının da kesim noktasındadır ki bu durumda da metro ve karayolu ile ulaşılması son derece kolay bir noktada bulunmaktadır.

İstanbul Çevre Demiryolu Hattının Avrupa Yakasındaki Hasdal’dan sonraki bölümü 50 Km olup, Alibeyköy Barajının üzerinden geçtikten sonra, Habipler ve Hadımköy’ü takiben Çatalca’daki mevcut demiryolu hattında sona ermektedir. Batı bölümünde de 2-3 istasyon olması önerilmektedir.

            İstanbul Çevre Demiryolu Hattının Yapılması İle Elde Edilecek Faydalar

1. Planlanan metro sistemleri ile Gebze’den İstanbul’un Avrupa yakasındaki uzak yerlere ulaşmak için en az 2 saat yolculuk yapmak gerekmektedir.

2.Aynı yerlere, toplam boyu 115 km. olacak olan İstanbul Çevre Demiryolu hattını, hızlı tren veya ekspres trenleri kullanarak, 30-40 dk. da ulaşmak mümkün olacaktır.

3. Marmaray Metro ve Demiryolu hattında yapılması çok zor görülen ve karşıya geçiş ihtiyacı olan hızlı tren, uluslararası yolcu ve yük taşımacılığı kesintisiz olarak yapılabilecektir.

4. İstanbul Çevre Demiryolu, planlanan metro hatları ile 6-7 yerde entegre   olacağından, Avrupa ve Asya Yakasından uzak bölgelere 30-35 dakikada ulaşmak mümkün olacaktır.

5. Haydarpaşa ve Sirkeci Garları yerine oluşturulacak Doğu ve Batı Garları ile merkez garlar İstanbul’un mevcut yerleşiminin kuzey kenarına taşınacaktır.

6. İstanbul Çevre Demiryolunun İzmit Körfez Köprüsüne bağlantısının olması nedeniyle, Güney Marmara Bölgesine ulaşmak için ulaşım süresi 1 saat civarında olacaktır.

7. Halen yapımı devam eden Marmaray güzergahının en önemli sorunu, hızlı tren ve yüke yönelik demiryolu hat seferlerinin ihtiyacı karşılayacak seviyede ve zamanda olamamasının yanı sıra, mevcut liman ve lojistik merkezlerle yeterli irtibatın sağlanamamasıdır. İstanbul Çevre Demiryolu Hattının geçtiği güzergahta, yük trenleri için lojistik merkez oluşturmak mümkündür. Bu koridor, şu anda planlanan lojistik merkezlerden geçmektedir.

8. İstanbul sanayi merkezlerinden geçecek olan İstanbul Çevre Demiryolu Hattı için Gebze, Kurtköy, Habipler, ( İkitelli organize sanayi bölgesinin kuzeyinde ), Hadımköy ve Çatalca’da lojistik merkezler oluşturulabilir.

9. Doğu ve Batı Garının yapılacağı yerler aynı zamanda, İstanbul Ring Metrosunun ve İstanbul 3. Çevre yolunun iki köprü arası güzergahının geçtiği yerdir. Ayrıca; Kazım Karabekir Mahallesinin Boğaz tarafındaki Çengelköy bölgesinde, deniz ulaşımı için iskele bulunmaktadır. Hasdal Mevkii ise, Karayolu ve Raylı Sistem hatlarının entegre olduğu yerdir. 

Toplam uzunluğu 115 Km olan İstanbul Çevre Demiryolu Projesi'nin Gebze-Çatalca Arası

Toplam uzunluğu 115 Km olan İstanbul Çevre Demiryolu Projesi'nin 50 km uzunluğundaki Avrupa Yakasındaki Çatalca Hasdal Arası

Toplam uzunluğu 115 Km olan İstanbul Çevre Demiryolu Projesi'nin 16 km uzunluğundaki İstanbul Boğazı geçiş Bölümü

Toplam uzunluğu 115 Km olan İstanbul Çevre Demiryolu Projesi'nin 50 km uzunluğundaki Asya Yakasındaki Ümraniye Gebze arası