TÜRKİYE CUMHURİYETİ
100. YIL EKONOMİ ŞEHRİ

Metin Küçükoğlu

İÇİNDEKİLER

Sunuş     .................................................................................................  3
                                           BÖLÜM-I
1.1-   Giriş   ................................................................................... .......... 5
1.2-   Tasarım Kavramı   ...............................................................................  6

BÖLÜM-II
Marmara Port Serbest Şehir Projesi ile ilgili genel bilgiler                    

1. Proje  Bölgesi  ....................................................................................... 7
2. Proje alanının arazi yapısı ve mevcut aktiviteler  .............................................. 14
3. Marmara Port Serbest Şehir alanının konumu  ................................................  15
4. Marmara Port Serbest Şehir proje alanındaki mevcut durum ...............................  17

                                          
BÖLÜM-III
Marmara Port Serbest Şehir Projesi
3.1-    Marmara Port Serbest Şehir alanı içerisindeki projeler ..................................  19
3.1.1- İstanbul Bursa Otoyolu ve Körfez Geçişi Projesi   ......................................   21
3.1.2- Uluslar arası Marmara Port Limanı Projesi  ...............................................  34
3.1.3- Uluslar arası Marmara Port Hava Limanı Projesi  ........................................  44
3.1.4- Marmara Port Serbest Şehri Demiryolu Projeleri  .......................................  54
3.1.5- Marmara Port Serbest Şehri Metro (Banliyö) Projesi ...................................  63
3.1.6- Deniz Yolu ile Yolcu Taşımacılığı Projeleri  ................................................  66
3.1.7- Yat Limanı Projesi   .........................................................................  67
3.1.8- Marmara Port Serbest Şehir Bölümü  ....................................................   68

BÖLÜM-IV
Diğer Bölgesel Projeler

4.1- Yerleşim  Projeleri .............................................................................  70        
4.2- Orhangazi Bursa Otoyolu Projesi  ..........................................................  72
4.3- Samanlı Dağları Turizm Projesi   .............................................................  75
4.4- Termal Alanlar Projesi   ......................................................................  75
4.5- İznik Gölü Havzası Projesi   .................................................................   75
4.6- Üniversite  Projeleri   ..........................................................................76  

SUNUŞ

Günümüzde ticaretin globalleştiği bir ortamda uluslar arası ticaretten maksimum ölçüde fayda sağlama ve pay kapma yarışı hızlanmıştır. Ticaretten pay kapabilmek için, her ülke bulunduğu konumu güçlendirebilmek adına çeşitli arayışlar içerisindedir. Ülkeler bu amaç doğrultusunda, kıtalararası ve bölgesel işbirliğine gitmektedirler. Ayrıca; ticaretin kendi ülkeleri üzerinden yapılmasını sağlayabilmek için uluslar arası ticaretin serbestçe yapılabileceği ve yasal düzenlemeleri yapılmış, Özerk Bölgeler, Serbest Bölgeler ve Serbest Şehirler kurmaktadırlar.

Serbest bölge veya serbest şehir uygulamalarının en başarılı olduğu şehirler arasında yer alan Hong Kong, Singapur, Dubai gibi şehirler bulundukları bölgelere önemli imkanlar sağlamaktadırlar. Bu ve buna benzer şehirlerin tercih edilmelerinin en önemli nedenleri, siyasi kaygıdan uzak olmalarının yanında; kara, deniz ve hava ulaşımından da çok rahat faydalanma imkanlarına sahip olmalarıdır.  

Türkiye’miz bulunduğu konum itibariyle, kıtalar arası ve bölgesel ticarette bir köprü konumundadır. Her ne kadar, uluslar arası ticarette ülkemizin bu konumunu kullanmak için çeşitli faaliyetler göstersek de, bunun yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir. Uluslar arası ticaretten pay kapabilmemiz için; bu alandaki çalışmalarımızı yeni projelerle ve artan bir gayretle sürdürmeliyiz.

Marmara Port Projesi, Karamürsel ile Yalova arasında yer almakta olup, ülkemizin uluslar arası ticaretten önemli pay alabileceği bir serbest şehir projesidir. Bu çalışmada anlatılan projelerin gerçekleştirilmesi durumunda, yaklaşık 300 km2 lik bir alan içerisinde, uluslar arası bir liman ve hava alanı ile karayolu (otoyol) ve demiryolu bağlantıları yan yana ve iç içe olacaktır. Ulaşım imkanları bu kadar mükemmel olacak bu bölge, Dünya şehri İstanbul’a, Bursa’ya ve İzmit’e 30 dakikalık bir mesafede olup, oldukça bakir bir alandır.

Türkiye’de en gelişmiş bölge, İstanbul, İzmit ve Tekirdağ illerinin yer aldığı Kuzey Marmara Bölgesidir. Marmara Bölgesi’nin güneyinde ise yine bir sanayi şehri olan, Bursa yer almaktadır. Kuzey Marmara Bölümü ile Güney Marmara Bölümü aynı coğrafya içerisinde olmalarına rağmen, ticari faaliyetlerini ortak kullanım alanları üzerinden yürütebilecekleri bir ticaret bölgesine, limana, karayoluna, demiryoluna ve havalimanına sahip değillerdir. Kuzey Marmara ve Güney Marmara bölümündeki ekonomik faaliyetlerin aynı merkezlerden yürütülmesi ve Marmara Bölgesi’nin entegrasyonun sağlanması halinde, ekonomik ve sosyal getirilerin çok fazla olacağı bir gerçektir.

İstanbul’da artan nüfus ile birlikte, yerleşime müsait alanlar daralmakta ve doğal alanlar tehlike altına girmektedir. İstanbul’da artan nüfus baskısının azaltılması ve ekolojik dengelerin korunabilmesi için, İstanbul civarında yeni çekim merkezleri yaratmak gerekmektedir. İstanbul, Bursa ve İzmit’e aynı mesafede olan bu proje ile yeni bir çekim merkezi yaratılması mümkündür.

04-Nisan-2006
Metin KÜÇÜKOĞLU

Karayolları 17. Bölge Müdürlüğü
Otoyolu Proje Başmühendisi
0533-735 22 96       0505-645 15 09
mkucukoglu@kgm.gov.tr
metinkucukoglu@gmail.com

BÖLÜM - I

1.1-  GİRİŞ

Türkiye bulunduğu konum itibariyle uluslar arası ana ulaşım koridorlarının üzerinde yer almaktadır. Kıta Avrupası ile Ortadoğu ve Asya ülkelerinin ulaşımları her dönem ülkemiz üzerinden yapılmış ve günümüzde de bu şekilde devam etmektedir.

Fabrikalarda, imalathanelerde ya da tarlada üretilen bir malın direkt tüketime verildiği günümüzde, ürün teslim sürelerindeki gecikmeler 1-2 saate kadar inmiştir. Bu nedenle, ulaşımda bir köprü konumunda olan ülkemizde de; ulaşım sistemlerinin herhangi bir aksama olmayacak şekilde düzenlenmesi ve geliştirilmesi çok önemlidir.

Uluslar arası ticaretten pay almak isteyen ülkeler yasalarında ve mevzuatlarında gerekli düzenlemeleri yapmakta ve özerk ya da serbest bölgeler oluşturarak uluslar arası sermayeyi ülkelerine çekmeye çalışmaktadırlar.

Ülkemizde bulunan serbest bölgeler, konumları ve büyüklükleri itibariyle maalesef uluslar arası sermayeyi yeterince ülkemize çekememişlerdir.

Türkiye’de son yıllarda gerçekleşen siyasal gelişmeler ve iyileşmeler neticesinde, Avrupa Birliğine katılma süreci de başlamıştır. Bu siyasal sürecin hızlanması ve tamamlanması için ekonomik kalkınmanın da aynı şekilde hızlanması ve tamamlanması gerekmektedir.

Ekonomik kalkınmanın hızlanması ve uluslar arası sermayenin ülkemize gelebilmesi için siyasal konjonktürün uygunluğu ve yasal mevzuatların yeterli seviyede olmasının yanında bu tip uygun alanların da bulunması gereklidir.

Marmara Port Serbest Şehir Projesi, her türlü imkanın ve yatırım alanının bulunabileceği bir  proje alanını kapsamakta ve konum itibariyle de Kuzey ve Güney Marmara’yı birbirine  entegre etmesi nedeniyle bir bölgesel kalkınma projesidir.

1.2- TASARIM  KAVRAMI

İzmit Körfezi ve civarı tarih boyunca bir çok medeniyete kucak açmış bir bölgedir. İzmit ve İznik çok eski tarihten günümüze değin yaşayan şehirlerdir. Altınova’da ise Roma Döneminden kalan Hellenopolis tarihi kenti gibi önemli yerleşimler ise yok olmuşlardır. Altınova’daki bir diğer önemli olay ise, Osmanlı Devletinin 1502 yılında Bizans Ordularını yenip, kesin olarak Güney Marmara’dan  attığı yer olarak bilinmesidir.

Uluslararası projelerde, tasarım kavramını anlatabilmek için imaj isimler kullanılır. Tasarım kavramı olarak da,  Projenin gerçekleştirileceği bölgenin ya da ülkenin önemli simgeleri seçilir. Bu bölgeye ilişkin mitolojik değişik anlatımlardan birisi de, Akdeniz’in tarihteki en önemli ticaret şehirlerinden biri olan Kartaca’nın ünlü kralı Hannibal’in (Anibal), ömrünün son yıllarını bu bölgede geçirmiş olmasıdır.

Bilindiği gibi, M.Ö. 200 yıllların da, Akdeniz ticaretinde en önemli şehir devleti olan Kartacalılar ile Romalılar çıkar kavgaları nedeniyle, büyük bir savaşa başlamışlardır.

Kartacanın ünlü kralı Hannibal, Alp Dağları’ndan fillerin de içinde bulunduğu ordusunu geçirmiş ve Roma’yı işgal etmiştir. Ancak savaştan yılmayan Romalılar M.Ö. 202 yılında Hannibal’in ordularını mağlup etmişler ve savaşların sonunda da, Kartaca şehrinde oturanların hepsini ya köle yapmışlar ya da kılıçtan geçirmişlerdir.Kartaca’yı tamamen boşalttıktan sonrada şehrin tamamını yıkarak tarihte çok önemli bir yeri olan bu ticaret şehrini yok etmişlerdir.

Savaş sonrası, Kartaca’nın ünlü komutanı Hannibal, Gebze İlçesinin deniz kıyısındaki bir tepesine yerleşmiş ve hayatını burada kaybetmiştir.

Kartaca’yı Filistin’den giden Finikeliler Afrika’nın kuzeyinde kurmuşlardır.Kurdukları bu şehire de, Finike dilinde Kart-hasadt yani yeni şehir adını vermişlerdir.

Marmara Port projesi ile de yepyeni bir ticaret ve ekonomi şehri kurulması hedeflenmekte olup, tasarım kavramı olarak da, tarihten silinen çok önemli bir şehrin ve onun ünlü komutanı olan Hannibal (Anibal)’in yaşadığı bölgede yeniden kurulmasını sembolize edecek olan  “ CARTHAGE CITY “ adı verilmiştir.

BÖLÜM - II

MARMARA PORT SERBEST ŞEHİR PROJESİ İLE İLGİLİ  GENEL BİLGİLER

2.1. PROJE BÖLGESİ

Marmara Port Serbest Şehir Projesi, Kocaeli İline bağlı Karamürsel İlçesi ile Yalova İli arasındaki bölgededir. Bölgenin Kuzeyinde İzmit Körfezi, Güneyinde Samanlı Dağları, Doğusunda Karamürsel ile İznik’i bir birine bağlayan karayolu ve Batısında ise Yalova şehri bulunmaktadır.

Proje alanı içerisinde, Altınova ve Çiftlikköy İlçeleri bulunmaktadır. Aynı alan içersinde bulunan bu ilçelerin dışında, 34 adet köy bulunmaktadır.  Bu köylerden Çiftlikköy İlçesi’ne bağlı Taşköprü, Altınova İlçesine bağlı Kaytazdere, Subaşı ve Tavşanlı ile Karamürsel İlçesi’ne bağlı Dereköy, Yalakdere ve Kızderbent Köyleri olmak üzere toplam 7 adet köy, ilk kademe belediyesi konumundadır. Proje alanı içerisinde kalan yerleşimlerin 2006 yılındaki toplam nüfusu yaklaşık 55-60 bin civarındadır.

Proje alanı, Doğu-Batı yönünde Karamürsel’den Yalova’ya kadar 25 km, Kuzey-Güney yönünde İzmit körfezinden Samanlı Dağları eteklerine kadar ise 10-12 km (Altınova kesiminde 15-16 km) dir.Yaklaşık alanı 290-300 km2 dir. Bu alan, İstanbul’un Avrupa Yakasındaki Hadımköy’e kadar olan mevcut yerleşim alanlarının büyüklüğüne eşittir.

Yaklaşık 3500 nüfusu bulunan Altınova İlçesi

Proje Alanının Kuzey Doğudaki Subaşı İlk Kademe Belediyesi

Subaşı Beldesinde inşa edilen Deprem Konutları

İstanbul-Bursa Otoyolu Projesinin D130 Karayolunu kestiği Çavuşçiftliği Köyü

Proje alanının Kuzey Batı bölümündeki Taşköprü İlk Kademe Belediyesi

Taşköprü Beldesindeki Sanayi Tesisleri

Eskiden Nahiye olan Kılıç Köyü

Proje alanın Güney Doğusunda kalan Aktoprak Köyü

Proje alanının orta kesiminde yer alan Ahmediye Köyü

Proje alanının orta kesiminde yer alan Kabaklı Köyü

2.2 PROJE ALANININ ARAZİ YAPISI VE MEVCUT AKTİVİTELER

Marmara Port proje alanı kuzeyinde bulunan İzmit Körfezi kıyıları, yerleşimlerin en fazla olduğu kesimdir. İzmit’teki D100 Karayolundan başlayan ve Bursa’ya giden D130 Karayolu, proje alanını boydan boya kateden en önemli karayoludur.

Proje alanın ortalarında yer alan Altınova ilçesi ve çevresi düz bir ovalık alandır. Altınova’nın doğusunda ve batısında Askeri hava alanları bulunmaktadır.Ayrıca Hersek Burnu ve civarı da Askeri bölgedir.Yerleşim alanları ve askeri bölgeler dışında, ovanın kalan bölümlerinde meyvecilik ve bahçe tarımı yapılmaktadır.

Hersek Burnu ile Batıdaki Taşköprü kasabası girişinde bulunan Askeri Hava Alanı arasında, Topçular Vapur İskelesi yer almaktadır. Bu İskele, İstanbul-Bursa-İzmir yolunun deniz ulaşımı bağlantısının en önemli konumundadır.

Bu bölgede bulunan çeşitli sanayi tesislerinin dışında, Hersek Burnu ile Topçular İskelesi arasında, yeni tersane bölgeleri bulunmakta ve peyder pey bu kesimde tersaneler faaliyete geçmektedir. Gelecekte bu bölgenin önemli tesisleri olacak olan tersaneler, yaratacağı iş hacmi, bu proje ile birlikte bulunduğu çevreyi ve bölgeyi önemli ölçüde etkileyecektir.

Karamürsel-Yalova Devlet Karayolunun güneyi (Kara tarafı) ile Samanlı Dağları arası yaklaşık 8-9 km civarında olup, alanı  180-190 km2 civarındadır. Bu alanın tamamına yakını 3. sınıf tarım alanı niteliğinde olup, maksimum 150-175 m yüksekliğinde ve hafif engebeli arazilerden oluşmaktadır.

Bu kesimde bulunan  köylerde ise çok az nüfus yaşamaktadır. Marmara Denizi’nin güneyinde yer alan bu bölge, Kuzey Marmara kesimine göre oldukça bakir ve boş bir bölgedir.

2.3 MARMARA PORT SERBEST ŞEHİR PROJE ALANININ KONUMU

Marmara Port  Serbest Şehrinde gerçekleştirilecek projeler ile etki alanın da kalacak bölgeler içinde yapılacaklar, ileriki bölümlerde anlatılacaktır. Ancak bu projenin gerçekleştirilebilmesi ulaşım kolaylıklarının sağlanmasına bağlıdır. Proje Alanının ortasından geçen ve İstanbul-Bursa-İzmir Otoyolunun en önemli bölümü olan Körfez Geçişi Projesi ve Körfez Köprüsünün  yapılması birinci önceliktir.
İstanbul-Bursa Otoyolu ve Körfez Köprüsü gerçekleştiğinde; Proje alanının diğer şehirlere olan uzaklığı aşağıdaki gibi olacaktır.

1. İstanbul Boğazına uzaklığı  55 Km
2. İzmit’e uzaklığı 40 Km
3. Yalova’ya uzaklığı 10-12 Km
4. Bursa’ya uzaklığı 55 Km
5. Adapazarı’na uzaklığı 50-55 Km
6. Gebze’ye uzaklığı 15 Km

2.4 MARMARA PORT SERBEST ŞEHİR PROJE ALANINDAKİ MEVCUT DURUM

Proje alanı, ülkemizin metropol şehirleri olan İstanbul, İzmit ve Bursa illerinin arasında olmasına rağmen oldukça boş alanlara sahiptir. Daha çok tarım faaliyetlerinin sürdürüldüğü bu bölgede; Altınova haricindeki tarım alanları, 3. sınıf tarım alanı niteliğindedir. Deniz kıyısından Samanlı Dağlarına kadar olan kesimde çok az miktarda ormanlık alan bulunmaktadır.

Marmara Port Serbest Şehir proje alanında bulunan mevcut yerleşimler ve yapılar şunlardır.

2.4.1 YERLEŞİM ALANLARI

1999 Marmara Depreminden oldukça etkilenen bölgede, sahil kesiminde bulunan yerleşimlerde büyük yıkımlar meydana gelmiştir. İç kesimleri ise depremden fazla etkilenmemiştir.

Kocaeli ve Yalova İlleri  içerisinde kalan proje alanın doğu ve batı sınırlarında Karamürsel İlçesi ve Yalova ili bulunmaktadır. Proje alanı içerisinde ise Altınova ve Çiftlikköy ilçeleri bulunmakta olup, bu ilçelere bağlı ve proje alanı içerisinde kalan 34 köyün 7 adedi ilk kademe belediyesidir. Proje alanı içerisinde kalan yerleşimlerin 2006 yılındaki toplam nüfusları 55-60 bin civarındadır.

İki adet ilçe ve 7 adet belde dışında; 27 adet köyün nüfus yoğunlukları 80-100 haneden oluşmakta ve köy nüfusları 300-500 arasında değişmektedir. Köylerde oturanların tamamına yakını tarım ile uğraşmaktadır.

Marmara Depreminden sonra, depremde yıkılan binaların yerine yeni binalar Altınova ilçesinin güneyindeki Subaşı Beldesi sınırları içerisinde yapılmıştır.

2.4.2 MEVCUT TESİSLER

Proje alanını kat eden D-130 nolu  Devlet Karayolu civarındaki benzin istasyonları ve lokantaların dışında bölgedeki en önemli sanayi tesisi AKSA Kimya Tesisleri’dir.

Askeri tesisler arasında ise Karamürsel  ve Taşköprü Askeri Hava Alanları ile Hersek Burnu’nda bulunan ve Deniz kuvvetlerine ait küçük bir tesis bulunmaktadır.

Topçular Arabalı Vapur İskelesi, bölgedeki diğer önemli tesis olup; İstanbul- Bursa-İzmir ulaşımında önemli bir yere sahiptir.

BÖLÜM - III

MARMARA PORT SERBEST ŞEHİR PROJESİ

Marmara Port Serbest Şehir Projesi, çeşitli ana projelerden oluşmaktadır. Proje alanında ve proje alanının yakın çevresinde yapılacak bölgesel planlama ile bu aktivitelerin yeri ve büyüklüğü belirlenecektir.Bu bölümde  proje alanı içinde ve yakın çevresinde öngörülen projeler genel hatları ile tanıtılacaktır.

3.1. MARMARA PORT SERBEST ŞEHİR ALANI İÇERİSİNDEKİ PROJELER

Proje alanı içerisinde düşünülen başlıca projeler şunlardır.

1. İstanbul-Bursa Otoyolu ve Körfez Köprüsü projesi
2. Uluslararası Marmara Port limanı projesi
3. Uluslararası Marmara Port  hava limanı projesi
4. Marmara Port Serbest Şehri bağlantılı demiryolu projeleri
5. Marmara Port Serbest Şehri Metro Projesi
6. Denizyolu ile yolcu taşımacılığı
7. Yat limanı projesi
8. Marmara Port Serbest Şehir Bölümü

Yukarıda sayılan başlıca projelerin  bir disiplin içerisinde uygulanabilmesi ve bölgenin uluslar arası  nitelikte bir şehir olabilmesi, her şeyden önce bu projenin  tüm toplum  kesimleri arasında benimsenmesine ,bölgenin iyi planlanması  ve yönetilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasına bağlıdır.Planlamalar doğrultusunda bazı yerleşimlerin ve tesislerin kaldırılması veya yerinin değiştirilmesi gerekecektir.Ayrıca; belirlenecek statüye göre,ilave donatıların ve tedbirlerin alınması gerekebilecektir.

3.1.1. İSTANBUL BURSA OTOYOLU VE KÖRFEZ GEÇİŞİ PROJESİ

Marmara Port Serbest Şehri Projesinde öngörülenlerin en önemlileri, ulusal ve uluslar arası ulaşımdaki kolaylıklardır.Bu proje ile birlikte; tüm ulaşım hizmetlerinin yan yana ve en üst seviyedeki hizmet kalitesinde olması amaçlanmaktadır.

Bu amaçlar doğrultusunda hazırlanan “  İstanbul-Bursa Otoyolu ve Körfez Geçişi Projesi” ile  bu bölgede oluşan ulaşım problemlerinin önemli ölçüde azalması beklenmektedir.
Projenin başlangıç noktası, Gebze ilçesi olup, Gebze – Orhangazi arası 44 km dir. Kaba Burun ile Hersek Burnu arası  yaklaşık 2800 m dir. Bu iki burun arasında belirlenecek köprü tipine göre, ana açıklığı 1400 m. ile 2000 m. arasında değişen ve  toplam boyu 3 km olan bir asma köprü ile İzmit Körfezi geçilerek, Marmara Port Serbest Şehir proje alanına ulaşılmaktadır.

Marmara Port Serbest Şehir projesinin, Kuzey - Doğusundan başlayarak Güney - Batısına ulaşan otoyol projesi, devamında bir tünel ile Orhangazi ilçesine ulaşmaktadır.

İstanbul – Bursa Otoyolu projesinin Orhangazi – Bursa arasındaki bölümü ise 34 km dir. Bursa’dan sonra İzmir’e kadar ise 300 km lik bir proje ile İstanbul-İzmir arasının toplam   425-430 km lik bir otoyol olması öngörülmektedir.

Marmara Port Serbest Şehir projesinin otoyol ile irtibatının sağlanabilmesi için, şimdilik iki adet köprülü kavşak planlanmıştır. Bunlardan birincisi, Çavuşçiftliği Köyü yakınlarında olanıdır. Karamürsel – Yalova Devlet Karayolu (D130) üzerinde yer alan bu kavşak ile her yöne ulaşmak mümkün olabilmektedir. İkinci kavşak ise Kılıçköy yakınlarında olup, serbest şehir projesinin orta bölümünde kalmaktadır. Bu kavşak sayesinde serbest şehrin orta ve iç bölümlerine ulaşılabileceği gibi, Yalova ve havalimanı ulaşımı da kolaylaşacaktır. Ayrıca; Hersek Köyü yakınlarına yapılacak olan gişelerden sonra, gelecek yıllarda yapılması gereken İznik-Yenişehir-İnegöl Otoyolu için de bir kavşak alanı ve koridoru da planlanmalıdır.

İstanbul – Bursa Otoyolu projesinin en önemli bölümü olan Körfez Köprüsünün dizaynında vereceği hizmet çeşitliliği ve Marmara Port Serbest Şehir projesi ile ilişkilendirilmesi, ulusal ve uluslararası çıkarlarımız açısından çok önemlidir. Bu nedenle, köprü üzerinden sadece kara taşıtlarının geçmesi öngörülmemelidir. Özellikle,  Marmara Port Serbest Şehrinin gelişimi dikkate alındığında, yakın bir gelecekte, bu kesimde bir demiryolu geçişi ihtiyacının olacağı kolaylıkla görülebilir. Tüm bu olası gelişmeler ışığında, Körfez Köprüsü üzerinde, bir demiryolu sisteminin de olması gerektiği ortaya çıkmaktadır. 3.1.4 Bölümünde de anlatılacak olan İstanbul – Yalova – Bursa Demiryolu projesinin en önemli bölümü, Körfez Köprüsü üzerindeki bölümüdür. Körfez Köprüsü üzerinde Demiryolu yapmanın önemini burada birkaç kelime ile ifade etmek gerekirse; Demiryolu ve hızlı tren hattı, Mevcut Ankara Güzergahına göre, yaklaşık 55-60 Km daha kısa olacaktır. Bursa-Balıkesir-İzmir Hızlı Treni ile gelecekte İzmir’e 2.5-3 saatte, İznik-İnegöl-Bozüyük-Kütahya-Afyon-Antalya Güzergahı ile Antalya’ya 4-4.5 saatte ve Ankara Hızlı Tren hattı ile de Ankara’ya 2.5-3 saate gitmek mümkün olabilecektir. Ayrıca, Kocaeli raylı sistemi (İzmit Körfez Metrosu) içinde buradaki demiryolu hattından faydalanmak mümkün olabilecektir. Bu nedenle, Körfez Köprüsü Projesinin olmazsa olmazlarından en önemlisi, raylı sistemin köprü üzerinden geçirilmesidir.

İstanbul – Bursa Otoyolu ve Körfez Geçişi Projesinin dışında, Marmara Port Serbest Şehrinin gelişimine göre iç yolların yapımı da önem arzetmektedir. Özellikle, mevcut Karamürsel – Yalova Devlet yolunun ekspres yol  haline dönüştürülmesi ve yanlarına toplayıcı yollar yapılması gerekecektir. Yada aşağıda önerilen otoyol bağlantı yolunun yapılarak, mevcut karayolu ekseninde bir demiryolu hattı oluşturulmalıdır.

İstanbul-Bursa-İzmir Otoyolunun en önemli bağlantılarından birisini oluşturabilecek olan TEM O4 Otoyolu İzmit Doğu Kavşağı ile Sapanca arasındaki Tepetarla Mevkii ile İstanbul-İzmir Otoyolu ile irtibatlanarak, Yalova-Çınarcık yoluna kadar yapılacak yeni bir bağlantı yoludur. Mevcut Devlet Karayoluna göre 5-6 Km daha içeriden geçmesi planlanan  bu bağlantı otoyolunun yapılması durumunda, Batı Karadeniz Bölgesinin Bursa ve Ege bağlantıları bu güzergaha kayacak ve sahildeki mevcut karayolu, yerel trafik hizmetleri için kullanılabilecektir.
Yaklaşık 82 Km uzunluğunda olması öngörülen bu bağlantı otoyolu, Marmara Port Serbest şehrinin ana ulaşım omurgalarından biri olacaktır.
İstanbul – Bursa Otoyolu ve Körfez Geçişi ise ücretli bir otoyol olmalı ve geçiş ücretleri yapılacak çalışmalarla tespit edilmelidir. Ancak, belirlenecek ücretin trafik üzerinde olumsuzluklar yaratacak seviyede yüksek olmaması gereklidir.

Karayolları tarafından hazırlanan projede, bir otomobil geçişi için 25-30 dolar karşılığı bir ücret alınması öngörülmektedir. Körfez Köprüsü devreye girdikten sonra, halen günlük ortalama   20-22 bin arası olan trafik sayısının yakın bir süre sonra 50–60 bine çıkması beklenmektedir. Ancak, Marmara Port Serbest Şehir projesinin devreye girmesi ile birlikle bu rakamın kolaylıkla 100 bini geçmesi kuvvetle muhtemeldir. Bu durum da yap–işlet–devret yöntemiyle yapılacak olan Körfez Köprüsünün geri dönüşüm sürecini çok kısaltacaktır. Yap–işlet–devret işletme süresinin sona ermesinden sonra, köprü geçiş ücreti artan trafikle orantılı olarak düşürülebilir. Örneğin, trafik 75 – 80 bin araç/gün’e yükseldiğinde geçiş ücretinin 15 dolara veya daha aşağılara indirilmesi halinde, köprü geçiş ücreti nedeniyle trafiğin olumsuz etkilenmesi sözkonusu olmayacaktır. Ayrıca, bu durumda, Marmara Port Serbest Şehrinin, Gebze ve İstanbul ile bütünleşmesi daha hızlı olacaktır.
İstanbul–Bursa–İzmir otoyolunun hizmete açılmasıyla beklenen gelişmelerin başlıcaları şunlardır.

1. Halen İstanbul’dan 2.5 – 3 saat olan Bursa ulaşımı, 1 saate, yine İstanbul’dan 8 – 10 saat olan İzmir ulaşımı 3.5 – 4 saate ve Eskişehir ulaşımı 2-2.5 saate inecektir.  Bu projenin yapılması durumunda, özellikle; büyük turizm potansiyeli olan Antalya ulaşımı, Körfez Köprüsünden sonra; İznik,Yenişehir,İnegöl güzergahını takip ederek, Sakarya üzerinden gelen güzergah ile Bozüyük’te kesişecektir. Buna göre,  güzergahın uzunluğu mevcut yola göre 65 Km kadar kısalmaktadır.
2. Marmara Port Serbest Şehrinden ise İstanbul’a ulaşım süresi 30 dakika, Bursa’ya ulaşım süresi 30 dakika, Yalova’ya ulaşım süresi 10 – 15 dakika, İzmit’e ulaşım süresi 30 dakika ve Gebze’ye ulaşım süresi 8 – 10 dakika civarında olacaktır ki, ulaşım sürelerine bakıldığında Marmara Port Serbest Şehrinin, yukarıda sayılan şehirlerin birer semti niteliğinde olacağı görülmektedir.
3. Sağlanacak olan ulaşım kolaylığı ile Marmara Port Serbest Şehrinin, Yalova’nın ve bu civarda bulunan diğer ilçelerin gelişimi hızlanacaktır.
4. İstanbul ve civarında yerleşebilecek nüfus miktarı 15-16 milyon civarındadır. Bu nüfusun üzerinde bir yerleşim için, orman ve su kaynaklarının bulunduğu alanların yerleşime açılması gerekmektedir ki, bu durumda; bu alanların olumsuz etkilenmesi ve ekolojinin tamamen bozulması söz konusu olacaktır. Marmara Port Serbest Şehir Projesiyle sağlanacak gelişmeler sonucunda; İstanbul üzerindeki nüfus baskısı azalacaktır.
5. Tarım ürünlerinin pazarlara ulaşımı kolaylaşacak, Ege ve Akdeniz bölgesinde kışın atıl duran yazlıkların, ulaşım kolaylığı nedeniyle daha fazla kullanılması sözkonusu olacaktır.

İstanbul-Bursa Otoyolunun bir parçası olan Körfez Geçişi projesinde projelendirilen otoyol, 2x3 şeritli olup Gebze ile Orhangazi arası 44 km’dir. Otoyolun bu kesiminin, iki etap halinde inşa edilmesi öngörülmektedir. 1. Etap; Gebze ile Körfez köprüsü ve Yalova Devlet Karayoluna (D130) kadar olan bölümü kapsamaktadır. Toplam uzunluğu 14 km olan bu bölümde yer alan  Körfez Köprüsünün yapılacağı, Kaba Burun ile Hersek Burnu arası      2800 m.dir.

Körfez Köprüsünün, asma köprü tipinde olması öngörülmektedir. Ancak; Köprünün tipi (asma ya da eğik askı) ve boyu proje çalışması ile belirlenecektir.
İzmit Körfezi’ne yapılacak olan Körfez Köprüsü 2x3 şeritli ve  toplam boyu 3000 m  dir. Ayrıca; önerilen demiryolu hattı köprü tipiyle ilişkili olarak, köprü tabliyesinin üzerinde veya altında olacaktır.
Demiryolunun Köprü üzerinde olması durumunda Körfez Köprüsü kesiti 2x3 araç şeridinden ve 2x1 demiryolu şeridinden oluşacaktır.
Projenin 2. etabı  ise Marmara Port Serbest Şehrinin ortasından geçerek, Orhangazi-Bursa yönüne doğru devam etmektedir. Bu bölümde, iki adet Bağlantı Yolu bulunmaktadır. Bunlardan ilkin de, otoyolun Km= 12+500 civarlarındaki Altınova İlçesi yakınlarına yapılacak  olan kavşaktan sonra,  Altınova-İnegöl arasına yeni yapılacak bir otoyol ile İznik, Yenişehir, İnegöl ve Bozüyük güzergahı ile Eskişehir ve Antalya’nın otoyol ile irtibatı sağlanacaktır. Otoyolun Km= 25+000 civarındaki Kılıç Köyü yakınlarına yapılacak ikinci köprülü kavşak ile de Yalova, Uluslar arası Hava Limanının bağlantısı ve Marmara Port Serbest Şehrinin bağlantıları sağlanacaktır.

Projenin ikinci bölümünde hafif engebeli kesimler bulunmaktadır. Bu kesimler de yapılacak  6 adet viyadük ile Samanlı Dağlarına ulaşılacaktır. Samanlı Dağları ise yaklaşık uzunluğu 4450 m olan bir tünel ile aşılarak önce Orhangazi İznik Kavşağına ulaşılacak ve devamında da Orhangazi ilçesinin Bursa çıkışında proje sona erecektir.

3.1.2 ULUSLAR ARASI MARMARA PORT LİMANI PROJESİ

A- TÜRKİYE’DEKİ VE MARMARA BÖLGESİNDEKİ MEVCUT LİMANLAR

Ülkemizde mevcut limanlara bakıldığında; konum ve büyüklük açısından çok yeterli değillerdir. Özellikle, Marmara Denizi kıyısındaki limanların büyük çoğunluğunun şehir içinde kalmaları nedeniyle bunları daha fazla büyütme imkanı da bulunmamaktadır Türkiye’deki başlıca limanlar, Mersin, İskenderun, İzmir, Çanakkale, Tekirdağ, Ambarlı, Bandırma, Gemlik, Derince, Haydarpaşa, Zonguldak, Samsun ve Trabzon limanlarıdır. Ancak, bu limanların toplam kapasitelerine bakıldığında; Hollanda’daki Roterdam Limanının yarı kapasitesine dahi ulaşamadığı görülmektedir.

A- AKDENİZ HAVZASINDAKİ MEVCUT LİMAN ŞEHİRLERİNE ÖRNEKLER

Dünyada deniz ticaretinin yapıldığı bir çok yerde bulunan liman şehirleri, bulundukları bölgelerin en önemli şehirleri olmuşlar ve bu özelliklerini de her dönem korumuşlardır. Aynı zamanda bu liman şehirler, ekonomik açıdan da ülkelerinin ticaretteki motoru konumundadır.

Türkiye’nin de yer aldığı  Akdeniz Havzasında bulunan önemli şehirler, Marmara Port Serbest Şehri için örnek alınabilecek şehirlerdir. Bu bölümde, Akdeniz’in kuzeyinde bulunan ve İspanya’nın Barcelona, Fransa’nın Marsilya, İtalya’nın Cenova ve Yunanistan’nın Pire şehirleri örnek olarak verilmiştir. Örnek olarak verilen bu ve buna benzer şehirler, çok dikkatli incelenmeli ve Marmara Port Serbest Şehri’nin planlamasında dikkate alınacak unsurları iyi irdelenmelidir.

İspanya’nın Akdeniz kıyısında bulunan  Barcelona şehrinin genel görünümü. Barcelona’daki liman, sanayi bölgesi ve hava limanı yan yana olup, şehir ve tesislerin bulunduğu kesimler, yoğun bir otoyol ve demiryolu ağıyla, birbirleri ile ve ülkenin her yönüyle irtibatlanmıştır.

Fransa’nın Akdeniz’deki en önemli liman şehri Marsilya’nın genel görünümü. Liman bölgesinde bulunan tersaneler, gemi yanaşma iskeleleri, Barcelona şehri gibi; ülke içine, otoyollar ve demiryolları ile çok iyi irtibatlanmıştır.

İtalya’nın kuzey batısında bulunan Cenova liman şehrinin genel görünümü. Cenova şehrinde bulunan yük limanı ve hava limanı denizin doldurulması ile elde edilmiş alanlarda yer almaktadır. Sanayi ve diğer liman tesisleri, diğer örnek şehirlerde olduğu gibi kara ulaşım yolları ile ülke içine ve Avrupa içlerine çok iyi irtibatlanmıştır.

Yunanistan’nın başkenti Atina’nın  bitişiğinde bulunan Pire liman şehrinin genel görünümü. Pire’deki liman tesisleri, İstanbul’daki Haydarpaşa Limanı’nın yaklaşık iki katı büyüklüğünde olup, Yunanistan genelinde son yıllarda yapılan yeni otoyollarla ülkenin ve bölgenin her yeri ile irtibatlanmıştır.

Avcılar ilçesine bağlı Ambarlı bölgesinde bulunan Kumcular İskelesi, Ambarlı limanı haline dönüştürülmüştür.  Ambarlı Limanı’nın genişletilmesi ve liman bağlantılarının(kara ve demiryolu) sağlıklı yapılması için büyük boyutlu kamulaştırmaların ve bölgenin heyelanlı olması ve nedeniyle önemli ölçüde parasal harcama yapmak gerekmektedir. Yerleşim alanları içinde kalan Ambarlı Limanı’na gelen araçlar için yeterli park alanları ve ofislerin olmaması, yerel trafiği de olumsuz etkilemektedir.

İstanbul’daki Haydarpaşa Limanı’nın genel görünümü

C- MARMARA PORT SERBEST ŞEHRİ LİMAN PROJESİ

Körfez Köprüsü devreye girdikten sonra; büyük olasılıkla, mevcut Eskihisar- Topçular Arabalı vapur iskeleleri devre dışı kalacaktır. Normal şartlarda, arabalı vapur ile karşıdan karşıya geçiş süresi 1 saat civarındadır. Körfez Köprüsü yapıldıktan sonra geçiş süresi ise       5 dakika olacaktır ki bu durumda da arabalı vapurların devre dışı kalması kuvvetle muhtemeldir.

Yukarıdaki tespitler doğrultusunda; Ülkemizin bu bölgede uluslararası nitelikte ve geniş kapasiteli bir limana ihtiyaç olduğu açıktır. Ayrıca, Marmara Bölgesinin hem güneyi, hem de kuzeyi, yapılacak olan bu limandan aynı anda faydalanabileceklerdir. İşte bütün fonksiyonları olan bir limanın yapılabileceği yer, Güney Marmara’da yer alan Topçular Vapur İskelesinin bulunduğu kesimdir.

Topçular iskelesinin bulunduğu kısım içe doğru giren bir koyda yer almaktadır. Çevresi ise hemen hemen boştur.Marmara Port serbest şehir projesi kapsamında ele alınabilecek en önemli projelerden biri olan Liman projesinde, deniz içine yapılacak iskeleler ve depolama alanları ile diğer tesisler için yeterli alan mevcuttur. Yapılan ön tasarımda, 300 m boyunda ve 24-25 geminin aynı anda yanaşabileceği bir liman yapmanın mümkün olacağı görülmektedir. Ayrıca gemi bekleme yeri için de Gebze tarafındaki Eskihisar önleri, kuzeye kapalı ve yeterli büyüklükte bir koydur.

60 km lik bir yarı çap içersinde kalan İstanbul, İzmit , Adapazarı, Yalova, Bursa ve Bozüyük gibi yerleşimlere kara taşıtları ile mal taşımak çok kısa sürede gerçekleştirilebilir. Yapılacak olan demiryolu bağlantıları ile de uzak mesafelere ve uluslararası yük taşımacılığı için; Marmara Port Şehir Limanı çok uygun bir konumdadır. Marmara Port serbest şehirinde  üretilecek malların nakli için de önemli bir liman konumunda olacaktır.

3.1.3. ULUSLAR ARASI MARMARA PORT HAVA LİMANI PROJESİ

A- MARMARA BÖLGESİNDEKİ MEVCUT HAVA LİMANLARI

Marmara bölgesinin sivil amaçlı en önemli ve uluslar arası nitelikli  hava limanları İstanbul’daki Atatürk Hava Limanı ve Sabiha Gökçen Hava Limanı, Bursa’daki Yenişehir Hava Limanı ve Çorlu’daki Çorlu Hava Limanıdır. Ayrıca; İzmit’teki Köseköy Askeri Hava Alanı, sivil uçakların inebileceği diğer bir hava alanıdır.

İstanbul’daki Atatürk Hava Limanı bulunduğu konum itibariyle, yolcu taşımacılığına yönelik bir hava limanıdır.Her geçen gün artan yolcu sayısı ile yakın bir gelecekte yetersiz hale gelecektir. Atatürk Havalimanının genişletilmesi ise oldukça zordur. Bu nedenledir ki, taşımacılık işlerinde kullanılması uygun değildir.

İstanbul’daki diğer havalimanı Sabiha Gökçen Hava Limanı’dır. Henüz hizmete yeni giren bu hava limanında uluslar arası nitelikte tek bir pist vardır. Yeni kullanılmaya başladığından mevcut yolcu ve sınırlı miktardaki kargo taşımacılığı için uygun konumdadır. Ancak; ülkemizde uçaklarla yolculuk yapma alışkanlığı hızla artmaktadır. Yapılan hesaplamalara göre bu hava limanı da yakın gelecekte kapasitesini aşacak ve ancak yakın çevresine hizmet verir durumda olacaktır. Bu itibarla; Sabiha Gökçen Hava Limanı’nın sadece ülke içi ulaşımda kullanılması söz konusu olabilecektir.
Bursa ve çevresine hizmet veren Yenişehir Hava Limanı, uluslar arası nitelikte bir piste sahiptir. Bursa’ya yaklaşık 45 km. uzaklıkta olan bu havalimanı, sadece bulunduğu yakın çevreye hizmet edebilecek bir konumdadır.

Çorlu Hava Limanı da tek pisti olan bir hava limanı olup, İstanbul’a olan uzaklığı yaklaşık 110 km.’dir. Atıl durumda olan bu hava limanı, İstanbul’a uzak bir konumdadır. Ayrıca, Marmara Bölgesindeki Bursa, İzmit, Adapazarı ve İstanbul’un Asya Yakasına uzak olması nedeniyle yeterince kullanılması ileriki dönemde de mümkün gözükmemektedir. Çorlu Havalimanı sadece yakın çevresine (Bursa Yenişehir havalimanı gibi) hizmet edebilecek bir konumdadır. Yukarıda tanımlanan havalimanları, daha çok yakın çevrelerine hitap edebilecek niteliktedir.

B- DÜNYA’DAKİ MEVCUT HAVA LİMANLARI ÖRNEKLERİ

DÜNYA’NIN EN BÜYÜK HAVA LİMANLARINDAN BİRİSİ OLAN AMERİKA’DAKİ CHICAGO O’HARE HAVA LİMANI ( 6 ADET PİSTİ BULUNMAKTADIR)

HONG KONG’DAKİ DENİZ DOLDURULARAK YAPILAN YENİ HAVA LİMANI         (2 ADET PİSTİ BULUNMAKTADIR)

PARİS’TEKİ ORLY HAVA LİMANI ( 4 ADET PİSTİ BULUNMAKTADIR)

PARİS’TEKİ  DE’GAULLE  HAVA LİMANI ( 2 ADET PİSTİ BULUNMAKTADIR)

ATİNA’DAKİ VENİZELOS HAVA LİMANI ( 2 ADET PİSTİ BULUNMAKTADIR)

İSTANBUL’DAKİ ATATÜRK HAVALİMANI (2 ADET PİSTİ BULUNMAKTADIR)

Atatürk Hava Limanı Pistlerini aynı anda kullanmak mümkün değildir.

C- MARMARA PORT SERBEST ŞEHRİ HAVA LİMANI PROJESİ

Marmara Port Serbest Şehir projesi alanı içerisinde, askeri amaçlı iki hava alanı bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi, Karamürsel İlçesi yakınlarındadır. Bu hava alanına ancak küçük uçakların inmesi ve kalkması mümkündür. Ayrıca genişletilmesi de konum itibariyle mümkün görülmemektedir.

KARAMÜRSEL ASKERİ HAVA ALANI

İkinci hava alanı ise Topçular vapur iskelesi ile Yalova arasında bulunan Taşköprü yakınlarındaki hava alanıdır. Altınova  Ovası’nın batı bölümünde yer alan bu hava alanının birbirine dik ve yaklaşık 1400 m boyunda iki pisti mevcuttur.
Oldukça büyük bir yerleşim alanına sahip bu hava alanı, daha çok eğitim amaçlı kullanılmaktadır. Buradaki askeri faaliyetlerin ve hava alanının uygun bir yere taşınması durumunda, Marmara Bölgesinin uluslar arası nitelikte olabilecek ve bu bölgenin en büyük hava limanı buraya kurulabilir. Mevcut pistlerin uluslar arası 3200 m. olan uzunluklara çıkarılabilmesi ve hava limanında her türlü faaliyetin uzun yıllar yapılabilecek bir kapasitede olabilmesi için, Karamürsel – Yalova Devlet Karayolu kuzeyinde kalan ve hava alanı yakınındaki yazlıkların istimlak edilmesi, mevcut karayolunun biraz güneye kaydırılması ve denizde bir miktar dolgu yapılması gereklidir. Bu durumda hem yolcu, hem de kargo taşımacılığının bir arada yapılabileceği ve en az 4 adet pistin inşa edilebileceği bir hava limanı sahası elde edilmiş olacaktır.

3.1.4. MARMARA PORT SERBEST ŞEHRİ DEMİRYOLU PROJELERİ

Marmara Port serbest şehir projesinin en önemli avantajı her türlü ulaşım imkanına sahip olmasıdır. Kara, deniz ve hava ulaşım sistemlerini kurmak ve geliştirmek çok kolaydır. Demiryolu ulaşımı için ise birkaç projeyi birden hayata geçirmek gerekmektedir. Bunları, Yük Taşımaya Yönelik Demiryolu hatları ve Yolcu Taşımaya Yönelik Demiryolu Hatları olarak iki temel katogoride sıralayabiliriz.

3.1.4.1 YÜK TAŞIMAYA YÖNELİK DEMİRYOLU HATLARI

a) İstanbul-Yalova-Bursa Demiryolu
b) Altınova-Karamürsel-Sapanca Demiryolu
c) Gebze-Kurtköy-Ümraniye-Hasdal-Arnavutköy-Çatalca Demiryolu

Bu projelerle özellikle, Limana gelecek ya da deniz yolu ile Limandan uzağa gidecek malların nakli mümkün olabilecektir.

İstanbul-Yalova-Bursa Demiryolu Projesini iki bölüme ayırmak daha doğru olacaktır. Projenin ilk bölümü olan, Gebze-Marmara Port Serbest Şehri arasının, metro projesi ile birlikte ele alınması gerekmektedir. Mevcut demiryolundan ayrılacak bir hat ile Körfez Köprüsü üzerinden Marmara Port Deniz Limanı ve Hava Limanı bağlantıları yapılacaktır. İkinci bölüm ise Marmara Port Serbest Şehri ile Bursa arasındaki demiryolu güzergahıdır.

Bu bağlantılardan sonra, Yalova, Orhangazi ve Gemlik yolu ile Bursa’ ya bağlanacak olan demiryolu, DLH Genel Müdürlüğü’nün projelendirdiği diğer hatlarla irtibatlanacaktır.
İstanbul-Yalova-Bursa Demiryolu projesinin dışında, özellikle Asya ülkeleri ile demiryolu bağlantısının rahatlatılması için Marmara Port Serbest Şehri, Karamürsel üzerinden Sapanca girişinde, İstanbul-Ankara- Demiryolu ile irtibatlanacaktır.

Mevcut demiryolu hattını Marmaray Projesi kapsamında her istenilen zamanda kullanmak mümkün görülmemektedir. Bu nedenle,Yapılması gereken bir diğer önemli demiryolu hattı ise Gebze’den başlayan ve TEM Otoyolu civarlarından geçerek, yapılacak olan İstanbul Metrosu ile 4-5 yerde irtibatlanan , Ümraniye ve Hasdal’da İstanbul’un ana garları yapılarak, İstanbul ile irtibatlandıktan sonra Çatalca’da sona erecek olan, İstanbul Çevre Demiryolu Hattı yapılmalıdır. Yaklaşık 120 Km olan Bu hattın İstanbul Boğazını Geçecek olan bölümü deniz altından yapılmalıdır. Bu demiryolu ile İstanbul’u Hızlı Tren vasıtası ile 40-45 dakikada geçmek mümkün olacaktır.

3.1.4.2 YOLCU TAŞIMAYA YÖNELİK DEMİRYOLU HATLARI

a) İstanbul-İznik-İnegöl-Bozüyük-Eskişehir-Ankara Hızlı Treni
b) İstanbul-İznik-Yenişehir-Bursa-Balıkesir-İzmir Hızlı Tren Hattı
c) İstanbul-İznik-İnegöl-Bozüyük-Kütahya-Afyon-Antalya Hızlı Tren Hattı
d) İzmit Körfezi Ring Metrosu
e) Gebze-Çatalca arasında İstanbul Çevre Demiryolu ( Hızlı Tren ) Hattı

Yukarıda verilen hızlı tren hatlarının tamamı Körfez Köprüsü üzerinden geçirilmelidir. Hızlı tren hatlarının devreye girmesi ile bir yerden bir yere gitme süresi ve konfor (erişilebilirlik) artacak ve bu durumda da ülkemizdeki iç dinamikler (kalkınma) hızla artacaktır.

Toplam uzunluğu 115 Km olan İstanbul Çevre Demiryolu Projesi'nin Gebze Çatalca arası

3.1.5. MARMARA PORT SERBEST ŞEHRİ METRO (BANLİYÖ) PROJELERİ

Marmara Port Serbest Şehrinin bir ticaret ve sanayi şehri olması öngörülmektedir. Bu nedenle konutların daha çok mevcut şehirlerde olması planlanmaktadır. Bu şehrin kurulmasından sonra, burada çalışacak insanların İstanbul, Yalova, İzmit, Gebze ve İznik Gölü civarında oturmaları öngörülmektedir.

Mevcut yerleşimlere ulaşım için toplu taşıma sistemlerinin kurulması, Marmara Port serbest şehrinin gelişmesi için önem arz etmektedir. Bu nedenle toplu taşıma sistemlerinin en önemlisi olan Raylı Sistemlerin bir plan dahilinde geliştirilmesi gerekmektedir. Ulaşımdaki önemi nedeniyle, bu sistemler proje başlangıcında planlanmalı, imar planlarına işlenecek olan bu ulaşım koridorları boşaltılmalı ve ihtiyaç olduğunda inşaatı gerçekleştirerek hizmete alınmalıdır.

Bölgede öngörülen raylı sistemlerin başlıcaları şunlardır.

1- Marmara Port Serbest Şehri Metro Projesi
2- Marmara Port Serbest Şehri ile Gebze Arası Metro (Banliyö) Projesi
3- Yalova-Karamürsel-İzmit-Gebze Metro (Banliyö) Projesi

3.1.5.1- MARMARA PORT SERBEST ŞEHRİ METRO PROJESİ

Marmara Port Serbest Şehrinin bir sanayi ve ticaret şehri olmasının önerildiği yukarıda ifade edilmişti. Bu nedenle; günlük insan ve mal ticaretinin çok yoğun olması beklenmektedir. Özellikle, iş ve ticaret merkezine gidiş ve gelişlerin düzenli ve sağlıklı olabilmesi için kara taşıtları ile yapılacak toplu taşımanın yanı sıra, raylı sistemli taşıma sistemlerinin de planlanması gerekmektedir.
Marmara Port Serbest Şehri, Doğu-Batı yönünde Karamürsel’den Yalova’ya kadar  20 km ve Kuzey-Güney yönünde  D130 Devlet karayolu ile Samanlı Dağları arası ise     8-10 km civarındadır.
Yapılacak olan metro güzergahının öncelikle, topografik şartlara, şehirdeki aktivitelere ve ticaret bölgelerinin konumuna göre belirlenmesi gerekmektedir. Ancak; ilke olarak, toplu taşıma sistemlerinin bir daire şeklinde kenti sarması gerekmektedir. Yapılacak bu ana hat üzerinde ki istasyonlardan hem iç bağıntılar hemde dış bağıntılar yapılacaktır.

Yapılacak olan çevre metrosundan bir ya da iki hat, Kuzey-Güney ve Doğu-Batı yönünde iç hat olarak yapılmalıdır. Yapılacak olan şehir içi metro güzergahlarının (çevre metrosu ve iç metrolar dahil) yaklaşık 150-160 km kadar olması öngörülmektedir.

3.1.5.2- MARMARA PORT SERBEST ŞEHRİ İLE GEBZE ARASI METRO (BANLİYÖ) PROJESİ

Bilindiği gibi İstanbul’daki Marmaray Demiryolu ve Metro Projesi, Gebze ilçesi ile Halkalı arasında gerçekleştirilmektedir. Bu güzergahı Körfez Köprüsü üzerinden Marmara Port Serbest şehrine uzatmak için yaklaşık 20 km lik bir demir yolu inşaa etmek yeterli olacaktır

3.1.5.3-YALOVA–KARAMÜRSEL-İZMİT-GEBZE METRO(BANLİYÖ) PROJESİ

Marmara Port serbest şehrinin sanayi, ticaret ve finans şehri olarak planlanması nedeniyle, yerleşimlerin mevcut şehirlerde ve yakın yerlerde olması önerilmektedir. Bu nedenledir ki yerleşim yerlerinden şehir merkezindeki iş yerlerine ve ofislere, toplu taşıma sistemleri ile ulaşmak en pratik yoldur

3.1.6 DENİZYOLU İLE YOLCU TAŞIMACILIĞI

Marmara Port Serbest Şehri’nin gelişimi ile buradaki çalışma alanlarına ulaşım ihtiyacı da artacaktır. Kara ve demiryolu bağlantılarının yanı sıra, denizyolu ile ulaşım önem kazanacaktır. Özellikle, İzmit Körfezi’nin kuzeyindeki Bayramoğlu, Gebze, Hereke, Kirazlıyalı, Körfez, Derince ve İzmit gibi yerleşimlerden ulaşım için denizyolunu kullanmak, daha kolay olacaktır.

İzmit Körfezi’nin kuzeyi ile güneyindeki yerleşimlere ulaşabilmek için, yolcu taşımacılığına uygun iskelelerin yapılması gerekmektedir. Bu iskeleler arasındaki ulaşımın  ise hızlı ve konforlu yapılabilmesi için, deniz otobüsüne benzer deniz araçlarının sefere konulması gerekmektedir.

3.1.7 YAT LİMANI PROJESİ

Marmara Port Serbest Şehri ve civarında çalışanlar ve bu bölgeye kurulacak turistik tesislere gelenler tarafından kullanılacak bir yat limanına ihtiyaç olacaktır. Yat limanı için uygun olabilecek yer, Yalova civarları veya Marmara Port serbest Şehri’nin planlanması sırasında belirlenecek bir yerdir. Yat limanları ve marinalar, yaz aylarında olduğu gibi mevsim olarak nispeten yumuşak olan bölgelerde bütün bir yıl kullanılır. Marmara Denizi ve civarı konum itibariyle, bu özelliklere yakın iklim koşullarını taşımaktadır.

3.1.8 MARMARA PORT SERBEST ŞEHİR BÖLÜMÜ

Marmara Port Serbest Şehri’nin temel olarak dört bölüme ayrılması önerilmektedir. Bu bölümleri şöyle sıralayabiliriz.

1. Sahil ve ovalık kesim
2. Deniz ve Hava Limanı kesimi
3. Finans ve ticari yapılar bölgesi
4. İç kesimler ( Sanayi Bölgeleri )

A) SAHİL VE OVALIK KESİM

Karamürsel Yalova Devlet Karayolunun kuzeyinde kalan ve İzmit Körfezi’ne kadar olan ovalık bölümde yer alan deniz ve hava limanları  dışındaki yerlerde, ticari tesislerin fazla yer alması önerilmemektedir. Bu kesimler daha çok sosyal ve kültürel amaçlar doğrultusunda kullanılmalıdır. Özellikle; Hersek Burnundaki Hellanapolis Antik Kenti ve Hersek Gölü’nün korunması ve turizme açılması gerekmektedir.

Sahil kesimlerinde oluşturulacak sosyal aktivite alanları, deniz sporları tesisleri, çay bahçeleri ve sahil gezinti yolları ile ovalık alanın iç kesimlerinde düzenlenecek büyük parklar sayesinde; Marmara Port Serbest Şehri, sosyal ve kültürel açıdan yaşanabilir bir kent haline gelecektir.

B) DENİZ VE HAVA LİMANI KESİMİ

Daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi, Yalova Karayolu ile İzmit Körfezi arasında yer alan bu kesimdeki projeler, Marmara Port Serbest Şehir Projesinin en önemli ulaşım projeleri olup, ulusal ve uluslar arası ulaşımın yapılacağı bölgelerdir. Bu bölümde yer alan en önemli mevcut tesis, Aksa Kimya Tesisleridir. Bu tesislerin yapılacak araştırma ve değerlendirmeye göre, bir başka alana taşınması düşünülmelidir. Çünkü; deniz ve hava limanının yapılacağı kesim, Marmara Port Serbest Şehrinin giriş bölümünde yer almaktadır. Bu kesim, şehircilik açısından; şehrin en önemli bölümlerinden biri olacaktır.

B) FİNANS VE TİCARİ YAPILAR BÖLGESİ

Marmara Port Serbest Şehrini doğu – batı yönünde kat eden, Karamürsel-Yalova Devlet Karayolu ve civarı, finans ve ticari yapılar komplekslerinin yapılması önerilen bölgedir.
Bu bölgelere yapılacak yüksek katlı binalarda alış veriş merkezleri, finans kuruluşları, ofisler ve oteller bulunacaktır. Yapılacak planlama ile yukarıda aktiviteleri belirtilen yapıların yerleri belirlenecektir.

Marmara Port Serbest Şehrinin idari, adli ve yönetim merkezleri de, bu kesimde ya da sahil ve ovalık kesimde yer almalıdır.

C) İÇ KESİMLER ( SANAYİ BÖLGELERİ )

İç kesimlerde daha çok organize sanayi bölgeleri bulunacaktır. İç kesimler, Doğu – Batı ve Kuzey- Güney yönünde karayolu ve raylı sistemlerle  bölümlere ayrıldıktan sonra, özel ve genel sanayi bölgelerinin faaliyetleri buralarda yürütülmelidir.

BÖLÜM - IV

DİĞER BÖLGESEL PROJELER

Marmara Port Serbest Şehir Projesi kapsamı dışında kalan ve yakın çevresinde bulunan diğer projelerin de, bu proje ile birlikte, bir bütün olarak ele alınması gerekmektedir. Çünkü; Marmara Port Serbest Şehir Projesi , bölgesel ve ulusal bir projedir. Bu nedenle, projelerin bölge genelinde ele alınması gerekmektedir. Özellikle; bu proje kapsamında, Güney Marmara Bölümünde çok büyük gelişmeler beklenmektedir. Bu hızlı gelişme karşısında, mevcut planlamalar ve alt yapılar yeterli olmayacaktır.

        Serbest şehir projesindeki genel kabul, Marmara Port Serbest Şehri’nin  finans, ticaret, ofis, otel ve sanayi bölgelerinden oluşmasıdır. Bu çerçevede, buralarda çalışacak olan kişilerin serbest şehir dışında oturmaları ve sosyal etkinliklerini de aynı şekilde, yaşayacakları bölgelerde yapmaları öngörülmektedir. Bu kapsamda ele alınması önerilen diğer bölgesel projelerin başlıcaları şunlardır.

1. Yerleşim Projeleri
2. Orhangazi Bursa Otoyolu Projesi
3. Samanlı Dağları Turizm Projesi
4. Termal alanlar Turizm Projesi
5. İznik Gölü Havzası Projesi
6. Üniversite Projeleri

4.1 YERLEŞİM PROJELERİ

Yukarıda da bahsedildiği gibi, Marmara Port Serbest Şehrinde çalışacak olanların, yakın yerlerde ikamet etmeleri öngörülmektedir. Bu çerçevede; başta, Yalova, Karamürsel ve Marmara Port Serbest Şehri içinde kalacak olan Altınova, Çiftlikköy İlçeleri yerleşimlerinin planlamaları öncelikli olarak yeniden ele alınmalıdır.

4.2 ORHANGAZİ BURSA OTOYOLU PROJESİ

İstanbul Bursa Otoyolu’nun Körfez Geçişini de içine alan, 44 Km’lik Gebze - Orhangazi Kesimi daha önceki bölümlerde anlatılmıştır. Körfez Geçişi ve Gebze-Orhangazi Otoyolu esas itibariyle, Kuzey Marmara’yı Güney Marmara’ya bağlayan bir projedir. Orhangazi-Bursa Otoyolu Projesi ise Güney Marmara’da kalan Bursa, Eskişehir, Balıkesir ve Ege Bölgesi’nin (İzmir ve turistik yerlerin) bağlantısını sağlayacak projelerden birisidir. Orhangazi-Bursa Otoyolu 34 Km uzunluğunda ve 2x3 şeritli olarak planlanmıştır.

Proje başlangıcı, Orhangazi ile İznik Gölü arasındaki İskele Yolu üzeridir. Aynı zamanda burası; Körfez Geçişini de içine alan, Gebze-Orhangazi Otoyolu’nun sonudur. Proje başlangıcından 7 Km sonra, İznik-Adapazarı Kavşağı yapılacaktır.

Orhangazi-Gemlik arasındaki mevcut karayolunun bulunduğu vadinin kuzey yamacını takip eden otoyol güzergahı, Umurbey civarlarına yapılacak bir viyadük ile güney yamaca geçecektir. Buraya yapılacak Gemlik Kavşağından sonra, mevcut karayolu güzergahı yakınlarını takip edecek olan otoyol güzergahı, Bursa Çevreyolu’nda son bulacaktır.

4.3

SAMANLI DAĞLARI TURİZM PROJESİ

Yalova ile Gemlik arasındaki Samanlı Dağları, İznik Gölü’nün kuzeyinden Sapanca’ya doğru devam eder. Samanlı Dağlarında, turizm amaçlı hemen hemen hiç tesis bulunmamaktadır. Halbuki bu bölgenin İstanbul’a uzaklığı 75-80 Km’dir. Burada bir mukayese yapmak gerekirse; İstanbul-Şile arası veya İstanbul-Silivri arası da 75-80 Km civarındadır. Samanlı Dağları’nın Bursa’ya uzaklığı 30-40 Km ve Marmara Port Serbest Şehrine uzaklığı ise 20-25 Km civarındadır. Samanlı Dağlarına günübirlik ve hafta sonları faydalanılabilecek otel, motel ve piknik alanlarının kurulması gerekmektedir.

      Turizm bölgelerine öncelikle, kişisel yazlık ve binalar yapma yerine, toplu kullanılabilecek tesisler yapmak gerekmektedir. Bu bölgenin gelişimi açısından çok önemlidir. Çünkü; kişilere ait yazlıklar, özellikle İstanbul ve Bursa’da oturanlar tarafından yapılan ve kullanılan yapılardır. Bu tür yapılar, her dönem kullanılmamakta ve atıl kalmaktadır. Ayrıca; kişilere ait özel yapılarda kullanıcı sayısının çok az olması ve bina içlerinde kurulu bir düzen olması nedeniyle, buralara gelen kişiler fazla harcama yapmamakta ve bu yapıların ekonomi üzerinde olumlu katkıları bulunmamaktadır. Bu nedenle; bölge planlarında, daha çok otel, motel ve kamp alanları yer almalıdır.

4.4 TERMAL ALANLAR PROJESİ

Yalova ve civarı termal tesisler bakımından oldukça zengindir. Bu proje kapsamında; bu bölgedeki tesislerin geliştirilmesi ve yenilerinin yapılması için, yapılacak planlamalarla yeni yatırım imkanları yaratılmalıdır.

4.5

İZNİK GÖLÜ HAVZASI PROJESİ

Güney Marmara’daki en önemli projelerden birisi de, İznik Gölü ve civarındaki projelerdir. Bugün itibariyle; İznik Gölü ve civarı, bir tarım bölgesi niteliğinde olup, sebze ve meyve yetiştiriciliğinin çok yoğun olduğu bir bölgedir. Ayrıca; Türkiye’de üretilen sofralık zeytinin önemli bir bölümü de bu civarda yetiştirilmektedir. İznik Gölü ile ilgili bir diğer husus ise, İznik Gölü’nün ekolojisinin korunmasıdır. Havza içerisinde yer alan İznik İlçesi ise, tarihi özelliği nedeniyle ayrı bir öneme sahiptir.

İznik Gölü’nün eşsiz bir manzaraya sahip olması ve mistik özelliğinden dolayı, bir çok yatırımcı tarım alanlarını, zeytinlik ve meyvelikleri kaldırarak, yazlık ve villa tarzı yapılar yapmak isteyeceklerdir. Bu çarpık yapılaşma neticesinde de İznik Gölü ve çevresi, hiç de hoş olmayan yapılar ile dolacak ve etraf betonlaşacaktır.

 İznik Gölü Havzası Projesinin temel fikri; göl ve civarındaki yapıyı ve ekolojiyi koruyarak, Marmara Port Serbest Şehrinde çalışan yönetici ve üst düzey kişilerin bu bölgede ikamet ettirilmesidir. Bu nedenle; İznik Gölü ve civarındaki mevcut yerleşimlerin planlı geliştirilmesi ve sınırlı sayıda yeni yerleşimin açılması için, gerekli tedbirler alınmalıdır.

        Yine, İznik Gölü’nün ekolojisini bozmayacak tarzda turistik tesisler planlanmalı ve mevcut yerleşimler korunmalıdır. Bu bölgede açılacak üniversiteler vasıtasıyla planlı gelişme ve ekoloji kontrol altında tutulmalıdır.

4.6

ÜNİVERSİTE PROJELERİ  

İstanbul’daki devlet ve özel üniversitelerin bina kapasitelerine ve öğrenci sayılarına bakıldığında, daha fazla öğrenciye hizmet verecek seviyede olmadıkları açıkça görülmektedir. Bu üniversitelerin kampus alanlarının şehir içinde kalmaları, yeterli büyüklükte olmamaları ve buna bağlı olarak, bina, sosyal tesis ve lojman eksiklikleri nedeniyle, istenilen seviyede eğitim veremedikleri bir gerçektir. Ayrıca; üniversite eğitimi almak isteyen çok sayıda öğrencinin, yeterli üniversite olmaması nedeniyle, eğitim alamadıkları da bilinen diğer bir gerçek olup, bu sorun her geçen gün artmaktadır.

İstanbul’daki üniversitelerin yetersizliği ve artan talep karşısında, İstanbul’a yakın illerdeki üniversitelere büyük talepler olmuş ve bu üniversiteler hızla gelişmeye başlamıştır. Özellikle; Kocaeli, Sakarya, Trakya ve 18 Mart üniversiteleri Anadolu’daki diğer üniversitelere nazaran, daha fazla rağbet görür hale gelmiştir. Çünkü; bu üniversiteler Türkiye’nin en büyük kenti olan İstanbul’a en yakın üniversitelerdir.

Bu üniversitelerden İstanbul’a en yakın olanı Kocaeli Üniversitesi olup; İstanbul’a uzaklığı 90-100 Km’dir. Kocaeli Üniversitesi’nde eğitim gören ve İstanbul’da oturan bir çok öğrenci, okullarına gün içersinde gidip gelmektedirler.


Sakarya ve Trakya Üniversitelerinin İstanbul’a uzaklıkları, 120-200 Km civarında olup, bu üniversitelerde eğitim gören ve İstanbul’da ikamet eden öğrenciler ise genellikle, hafta sonları evlerine gidip gelmektedirler.

Marmara Port Serbest Şehir Projesinin sağlayacağı ulaşım kolaylıkları ile Güney Marmara Bölgesinde; en az, 6-7 yeni üniversite açmak mümkün olacaktır. Yeni açılacak bu üniversitelerden, İstanbul’a en yakını olan Gebze Üniversitesi’nin uzaklığı 50 Km ve en uzağı olan İznik Üniversitesi’nin uzaklığı ise 120 Km civarında olacaktır. Yeni açılacak bu üniversitelerde öğrenim görecek bütün öğrenciler, isterlerse; gün içersinde okullarına gidip gelme imkanına sahip olacaklardır. Çünkü, İstanbul’dan bu bölgelere olan otoyol, metro ve diğer toplu taşıma sistemlerinden kesintisiz ve hızlı bir biçimde faydalanma imkanı, halen mevcut üniversitelerin ulaşım imkanlarından daha yüksek olacaktır.

Önerilen yeni üniversiteler ve İstanbul’a uzaklıkları şöyledir.

1)  Gebze Üniversitesi                                     ( 40-45 Km )
2)  Marmara Port Serbest Şehir Üniversitesi   ( 55-60 Km )
3)  Yalova Üniversitesi                                    ( 65-70 Km )
4)  Karamürsel Üniversitesi                             ( 55-60 Km )
5)  Orhangazi Üniversitesi                               ( 80-85 Km )
6)  İznik Üniversitesi                                       ( 115-120 Km )

İstanbul’dan bu üniversitelere ulaşım süresi 1-2 saat civarında olacaktır. Ayrıca, Güney Marmara Bölgesinde bulunan Bursa ve diğer yerleşimlerdeki öğrenciler de bu üniversitelerden daha fazla yararlanma imkanı bulabilecektir.

Yukarıda önerilen üniversitelerden Marmara Port Serbest Şehir Üniversitesi’nin tercihen uluslar arası nitelikte ve yabancı dilde eğitim vermesi daha doğru olacaktır. Yukarıda önerilen üniversitelerin yanı sıra, Bursa, İzmit ve Adapazarı’nda da mevcutlarına ilave olarak birkaç üniversite daha açmak mümkün olabilecektir.